نحوه محاسبه مالیات بر درامد اجاره ملک
مالیات بر درآمد اجاره ملک به مالیاتی گفته می شود که از اجاره دهنده ملک اعم از مالک یا کسی که ملک را برای اجاره دادن از مالک اجاره کرده اخذ می شود. مالیات بر درآمد اجاره ملک، نوعی مالیات مستقیم است که زیرمجموعه مالیات بر درآمد املاک و مستغلات قرار می گیرد.
در قانون مالیاتهای مستقیم، مواد ۵۲ تا ۸۰ مربوط به فصل اول از باب سوم به مالیات بر درآمد املاک پرداخته است. کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی بابت درآمدهای حاصل از اجاره املاک و مستغلاتی که در ایران واقع شدهاند، مشمول پرداخت مالیات بر درآمد اجاره املاک هستند. در طبقه بندی انواع مالیات در ایران، مالیات بر درآمد اجاره املاک و مستغلات، نوعی مالیات بر درآمد از نوع مالیاتهای مستقیم است.
مبنای محاسبه درآمد اجاره ملک
بر اساس ماده ۵۴ ق.م.م، درآمد اجاره بر اساس قرارداد اجاره (اعم از رسمی یا عادی) مبنای تشخیص مالیات قرار میگیرد. همچنین در موارد زیر مبنای محاسبه درآمد اجاره، ارقام مندرج در جدول املاک تعیین و اعلام شده توسط سازمان مالیاتی است:
- در مواردی که قرارداد وجود نداشته باشد یا از ارائه قرارداد خودداری شود
- مبلغ مندرج در قرارداد کمتر از ۸۰% ارقام مندرج در جدول ارائه شده توسط سازمان مالیاتی باشد
- واحدهای مسکونی مشمول ماده ۵۴ مکرر ق.م.م
درآمد مشمول مالیات اجاره املاک بر اساس ماهیت موجر به چند دسته تقسیم میشود؟
درآمد مشمول مالیات اجاره املاک براساس ماهیت به دو دسته تقسیم می شود که در ادامه به بررسی هرکدام خواهیم پرداخت
درآمد مشمول مالیات بر اجاره دست اول
در اجارهنامه دست اول اجاره دهنده، مالک ملک است. در این صورت مالیات بر اجاره از کل مبلغ اجاره پس از کسر ۲۵% بابت استهلاک و سایر هزینههای ملک، دریافت میشود. به بیان دیگر، ماخذ دریافت مالیات بر اجاره دست اول، ۷۵% اجاره بهای سالیانه است.
ماخذ دریافت مالیات بر اجاره سالانه دست اول=۱۲ × (اجاره بهای دریافتی ماهانه از مستاجر × ۷۵%)
درآمد مشمول مالیات بر اجاره دست دوم
در اجاره نامه دست دوم اجاره دهنده، مالک ملک نیست. به عبارت دیگر، اگر مستاجر ملک محل اجاره را به شخص دیگری اجاره بدهد، مشمول مالیات اجاره داری دست دوم میشود. در این صورت ماخذ دریافت مالیات برای اجارهداری دست دوم، تفاوت اجاره بهای پرداختی توسط مستاجر اول به مالک و اجاره بهای دریافتی از مستاجر دوم است.
ماخذ دریافت مالیات بر اجاره سالانه دست دوم ۱۲ × (اجارهبهای پرداختی ماهانه توسط مستاجر دوم – اجارهبهای پرداختی ماهانه توسط مستاجر اول)
نحوه محاسبه مالیات رهن و اجاره
مطابق ماده ۵۳ ق.م.م، مالیات بر درآمد اجاره املاک، بر مبالغ دریافتی بابت رهن (رهن تصرف) و اجاره (پس از کسورات و معافیتهای متعلق) اعمال میشود.نرخ محاسبه مالیات اجاره املاک همانند نرخ مالیات بر درآمد اشخاص است. از این رو نحوه محاسبه مالیات اجاره املاک بر اساس ماهیت موجر (اعم از حقیقی یا حقوقی) متفاوت است.
نحوه محاسبه مالیات رهن و اجاره املاک برای اشخاص حقیقی
اگر موجر شخص حقیقی باشد مالیات بر درآمد اجاره (پس از کسر ۲۵%) به نرخ مقرر در ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه میشود.
نحوه محاسبه مالیات اجاره املاک برای اشخاص حقوقی
در صورتی که موجر شخص حقوقی باشد درآمد اجاره (پس از کسر ۲۵%) به نرخ ۲۵% مشمول مالیات میشود.
معافیت محاسبه مالیات اجاره املاک
سازمان مالیاتی معافیتهایی برای پرداخت مالیات بر اجاره املاک در نظر گرفته است. مطابق مواد ۵۳، ۵۵ و ۵۷ ق.م.م موارد زیر مشمول معافیت پرداخت مالیات بر درآمد اجاره املاک هستند:
جدول معافیتهای مالیات اجاره املاک
| ردیف | شرح معافیت | ماده قانونی |
| ۱ | محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا فرزند یا اجداد و یا سایر افراد تحت تکفل مالک | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۲ | خانههای سازمانی که به صورت رایگان در اختیار اشخاص حقوقی قرار میگیرد | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۳ | املاکی که به طور رایگان، در تصرف وزارتخانهها و موسسات دولتی، دستگاههایی که بودجه آنها به وسیله دولت تامین میشود و یا شهرداریها و دهیاریها قرار دارد | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۴ | استقرار صاحب ملک حداکثر تا ۶ ماه پس از فروش در ملک مذکور با توافق خریدار | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۵ | درآمد اجاره اشخاصی که خود در املاک دیگری مستاجر هستند، تا سقف اجاره بهای پرداختی آنها بابت ملک استیجاری | ماده ۵۵ ق.م.م |
| ۶ | درآمد حاصل از اجاره املاک برای مالکان مجتمعهای مسکونی دارای بیش از ۳ واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن (بنا به اعلام وزارت مسکن و شهرسازی) ساخته شده یا میشود | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۷ | درآمد اجاره املاک مسکونی، با زیربنای مفید کمتر از ۱۵۰ مترمربع در تهران و ۲۰۰ مترمربع در سایر نقاط | ماده ۵۳ ق.م.م |
| ۸ | درآمد اجاره املاک برای شخص حقیقی (موضوع ماده ۵۷ ق.م.م) که به جز درآمد اجاره درآمد دیگری ندارد تا سقف معافیت ماده ۸۴ ق.م.م | ماده ۵۷ ق.م.م |
پرداخت مالیات اجاره ملک بر عهده کیست؟
پرداخت کننده مالیات اجاره املاک بر اساس ماهیت مستاجر (اعم از حقیقی یا حقوقی) متفاوت است.
- مستاجر شخص حقیقی است؛ در این صورت پرداخت مالیات بر درآمد اجاره بر عهده موجر است؛ بدین ترتیب، مالیات بر درآمد اجاره پیرو تکمیل و ارسال اظهارنامه محاسبه و مطالبه میشود.
- مستاجر شخص حقوقی است؛ مطابق تبصره ۹ ماده ۵۳ ق.م.م، مستاجر موظف است پیش از پرداخت مالالاجاره، مالیات متعلق را کسر و تا پایان ماه بعد از پرداخت اجاره به حساب اداره مالیاتی محل وقوع ملک واریز نموده رسید آن را به موجر ارائه دهد.
نحوه پرداخت مالیات اجاره ملک
در حالتی که مستاجر شخص حقیقی باشد، مالیات بر درآمد اجاره املاک تجاری یا مسکونی (مالیات رهن کامل و یا مالیات رهن و اجاره) پس از تکمیل و ارسال اظهارنامه مالیاتی توسط موجر، محاسبه و پرداخت میشود. اما برای مستاجران حقوقی، پرداخت مالیات اجاره به صورت مالیات تکلیفی بر عهده مستاجر قرار دارد.
جریمه عدم پرداخت مالیات اجاره
پرداخت نکردن هرنوع ماليات بر درآمد و عدم همکاری با سازمان امور مالیاتی منتهی به جریمه خواهد شد. با نگرش به این که جرائم مالیاتی مبلغ کمی نیستند،پیشنهاد می شود از نتایج عدم پرداخت مالیات آگاه شوید تا این جریمه ها را شامل نشوید.





